Greinst hafa tveir alvarlegir sjúkdómar í hundum hér á landi sem hægt er að bólusetja gegn. Annar þeirra er kallaður smáveirusótt (parvó) en hinn er lifrarbólga. Bólusett hefur verið gegn smáveirusótt síðan sjúkdómurinn barst til landsins árið 1992. Sjúkdómurinn er mjög alvarlegur vírussjúkdómur og lýsir sér aðallega með miklum uppköstum og daunillum niðurgangi. Hár hiti fylgir gjarnan og getur sjúkdómurinn hæglega dregið hunda til dauða, sérstaklega hvolpa, gamla og veika hunda. Um 30% sýktra hunda deyja. Hvolpar geta jafnvel dáið án þess að fá einkennin á undan. Hundar eru bólusettir fyrst við 8-12 vikna aldurinn og grunnbólusetningin endurtekin 4 vikum seinna. Ef hvolpar eru teknir frá móður sinni um 8 vikna aldurinn getur verið nauðsynlegt að bólusetja þá þrisvar sinnum. Smáveirusótt getur t.d. smitast með saur og getur lifað lengi í jarðvegi. Bólusetningin er mjög góð vörn, þótt hún sé ekki100% vörn.
Lifrarbólga greindist hér fyrst árið 1925 í refum, en hefur verið þekkt í hundum síðustu rúma tvo áratugi. Ferli sjúkdómsins getur verið margbreytilegt og sjúkdómseinkennin margvísleg. Að hundurinn drekki mikið, pissi mikið og horast er dæmi um einkenni en yfirleitt ber fyrst á hita, lystarleysi, uppköstum og deyfð. Í alvarlegri tilfellum getur dýrið orðið að "blæðara", blóðið storknar ekki og hundurinn fellur í dá. Sumir hundar geta orðið óðir vegna eiturefna sem safnast fyrir í heilanum. Við skoðun sést að slímhimnur eru gular og sumir hundar fá bláma á augu við afturbata. Hvolpar, eldri hundar og veikir hundar eru í sérstökum áhættuhóp, en allir hundar geta smitast. Farið var að bólusetja hunda með deyddu bóluefni árið 1996 og tilfellum fækkaði, en hætt var að framleiða bóluefnið árið 2003 og var því hætt að bólusetja hunda. Ekkert annað sambærilegt lyf var til á markaðnum, heldur einungis lifandi bóluefni og þá með öðrum bóluefnum gegn sjúkdómum sem ekki eru til hér á landi. Ekki fékkst innflutningsleyfi á þau bóluefni, þar sem ákveðin áhætta er á að flytja sjúkdóminn inn með lifandi bóluefni. En nú er enn á ný hægt að bólusetja hunda gegn smitandi lifrarbólgu og er það í formi innöndunarlyfs. Þetta bóluefni er fyrst og fremst hannað sem bóluefni gegn kennelhósta, en það er öndunarfærasjúkdómur, hósti, sem líkjast má við kíghósta hjá mönnum. Lifrarbólguveiran er náskyld kennelhósta (eða hótelhósta eins og sumir kalla hann). Þannig veitir þessi bólusetning mjög góða vörn gegn kennelhóstanum, en um 80% vörn gegn lifrarbólgu.
Hundar geta orðið slappir eftir bóluetningu og ber að hafa samband við dýralækni ef það er alvarlegt, eða varar í fleiri daga. Smitleiðir lifrarbólgueru með þvagi, saur og slefi og getur veiran lifað í jarðvegi í allt að ár á eftir. Veiran getur þó líka smitast með óhreinum matarílátum, fatnaði, óhreinum skóm og höndum. Meðgöngutími sjúkdómsins eru 4-9 dagar.
Tvær helstu forvarnir gegn smáveirusótt og lifrarbólgu er annarsvegar bólusetning, en hinsvegar að taka alltaf upp stykkin eftir hundinn sinn. Hundar geta verið berar þótt þeir séu ekki sýktir og þar sem vírusinn getur lifað lengi í jarðvegi er mjög mikilvægt að tekið sé upp eftir þá til að hindra útbreiðslu sjúkdómana.
Greinarhöfundur hefur ekki fundið neitt þess efnis að sjúkdómarnir eða bólusetningarnar fara öðruvísi með mjóhunda en aðra hunda. Þess ber þó að geta að þar sem mjóhundar hafa verið ræktaðir til spretthlaupa í jafnvel þúsundir ára, þá er hjarta og lungu mjóhunda stærri en í öðrum hundum. Þessvegna er hlutfall rauðra blóðkorna (sem flytja súrefnið) miðað við hvít blóðkorn (sem vinna á veirusjúkdómum) hærri í mjóhundum en öðrum og vilja sumir meina að þótt mjóhundar séu mjög frískir, þá eiga þeir erfiðari með að vinna úr sjúkdómum þegar þeir hafa fengið þá.
Ef þið hafið frekari spurningar um þessi efni bendi ég hiklaus á að tala við ykkar dýralækni, eða dýralækni sem hefur sérhæft sig í gæludýrum. Þeir ættu að geta veitt ykkur nákvæm og greinargóð svör.
Greinarhöfundur: Kristín Þorvaldsdóttir
Heimildir
www.dyralaeknastofan.is
www.dyralaeknir.com
Lifrarbólga greindist hér fyrst árið 1925 í refum, en hefur verið þekkt í hundum síðustu rúma tvo áratugi. Ferli sjúkdómsins getur verið margbreytilegt og sjúkdómseinkennin margvísleg. Að hundurinn drekki mikið, pissi mikið og horast er dæmi um einkenni en yfirleitt ber fyrst á hita, lystarleysi, uppköstum og deyfð. Í alvarlegri tilfellum getur dýrið orðið að "blæðara", blóðið storknar ekki og hundurinn fellur í dá. Sumir hundar geta orðið óðir vegna eiturefna sem safnast fyrir í heilanum. Við skoðun sést að slímhimnur eru gular og sumir hundar fá bláma á augu við afturbata. Hvolpar, eldri hundar og veikir hundar eru í sérstökum áhættuhóp, en allir hundar geta smitast. Farið var að bólusetja hunda með deyddu bóluefni árið 1996 og tilfellum fækkaði, en hætt var að framleiða bóluefnið árið 2003 og var því hætt að bólusetja hunda. Ekkert annað sambærilegt lyf var til á markaðnum, heldur einungis lifandi bóluefni og þá með öðrum bóluefnum gegn sjúkdómum sem ekki eru til hér á landi. Ekki fékkst innflutningsleyfi á þau bóluefni, þar sem ákveðin áhætta er á að flytja sjúkdóminn inn með lifandi bóluefni. En nú er enn á ný hægt að bólusetja hunda gegn smitandi lifrarbólgu og er það í formi innöndunarlyfs. Þetta bóluefni er fyrst og fremst hannað sem bóluefni gegn kennelhósta, en það er öndunarfærasjúkdómur, hósti, sem líkjast má við kíghósta hjá mönnum. Lifrarbólguveiran er náskyld kennelhósta (eða hótelhósta eins og sumir kalla hann). Þannig veitir þessi bólusetning mjög góða vörn gegn kennelhóstanum, en um 80% vörn gegn lifrarbólgu.
Hundar geta orðið slappir eftir bóluetningu og ber að hafa samband við dýralækni ef það er alvarlegt, eða varar í fleiri daga. Smitleiðir lifrarbólgueru með þvagi, saur og slefi og getur veiran lifað í jarðvegi í allt að ár á eftir. Veiran getur þó líka smitast með óhreinum matarílátum, fatnaði, óhreinum skóm og höndum. Meðgöngutími sjúkdómsins eru 4-9 dagar.
Tvær helstu forvarnir gegn smáveirusótt og lifrarbólgu er annarsvegar bólusetning, en hinsvegar að taka alltaf upp stykkin eftir hundinn sinn. Hundar geta verið berar þótt þeir séu ekki sýktir og þar sem vírusinn getur lifað lengi í jarðvegi er mjög mikilvægt að tekið sé upp eftir þá til að hindra útbreiðslu sjúkdómana.
Greinarhöfundur hefur ekki fundið neitt þess efnis að sjúkdómarnir eða bólusetningarnar fara öðruvísi með mjóhunda en aðra hunda. Þess ber þó að geta að þar sem mjóhundar hafa verið ræktaðir til spretthlaupa í jafnvel þúsundir ára, þá er hjarta og lungu mjóhunda stærri en í öðrum hundum. Þessvegna er hlutfall rauðra blóðkorna (sem flytja súrefnið) miðað við hvít blóðkorn (sem vinna á veirusjúkdómum) hærri í mjóhundum en öðrum og vilja sumir meina að þótt mjóhundar séu mjög frískir, þá eiga þeir erfiðari með að vinna úr sjúkdómum þegar þeir hafa fengið þá.
Ef þið hafið frekari spurningar um þessi efni bendi ég hiklaus á að tala við ykkar dýralækni, eða dýralækni sem hefur sérhæft sig í gæludýrum. Þeir ættu að geta veitt ykkur nákvæm og greinargóð svör.
Greinarhöfundur: Kristín Þorvaldsdóttir
Heimildir
www.dyralaeknastofan.is
www.dyralaeknir.com
